Sự phát triển thực chất của doanh nghiệp sẽ là thước đo
Sau gần 10 năm thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã bắt đầu bộc lộ những nội dung, chính sách không còn phù hợp. Các nguồn lực hỗ trợ phân tán, đánh giá tác động chưa rõ, chính sách chưa gắn với nhu cầu thực tế, kết quả đầu ra và năng lực phát triển dài hạn. Việc tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, thị trường, năng lực quản trị, tham gia chuỗi giá trị còn nhiều khó khăn, hạn chế...
Bởi vậy, Chính phủ đề xuất ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật năm 2017 nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, kết nối nguồn lực công - tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi. Lấy sự phát triển thực chất của doanh nghiệp làm thước đo, chuyển tư duy từ hỗ trợ sang kiến tạo môi trường, hệ sinh thái phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển theo hướng bền vững.
Từ nhận diện này, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tập trung vào các nhóm chính sách chính là phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thông qua kết nối với chuyên gia, vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và đơn vị tư vấn. Phát triển doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh; phát triển doanh nghiệp kinh doanh bền vững, khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và đáp ứng yêu cầu môi trường, xã hội, quản trị. Cuối cùng là phát triển doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và kinh doanh quốc tế, nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, chất lượng sản phẩm, kết nối với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI, nhà phân phối và đối tác quốc tế để mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ, tăng năng suất và giá trị trong nước.
Thảo luận tại tổ về dự án Luật, hầu hết ý kiến đều tán thành với việc phải sửa đổi nhằm giải quyết những khó khăn, ách tắc của doanh nghiệp sau khi ban hành. Cụ thể, theo Phó 13Vim Nổhũ Ưin13 Nổ Hũ Nguyễn Thị Hồng, dù đã có Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 cùng 8 nghị định hướng dẫn về các chính sách hỗ trợ nhưng theo báo cáo tổng kết của Chính phủ, các quy định và giải pháp này chưa thực sự đi vào thực tiễn, chưa mang lại hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là phải giải quyết được những khó khăn, ách tắc của doanh nghiệp sau khi ban hành.
Ở góc nhìn khác, có ý kiến cho rằng, điểm quan trọng của việc sửa đổi luật lần này không chỉ là mở rộng chính sách hỗ trợ mà còn tạo ra điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại và phát triển bền vững, đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Muốn vậy, luật phải trả lời ba câu hỏi cốt lõi: doanh nghiệp được nhận diện thế nào? Nguồn lực đến với doanh nghiệp bằng cách nào? Và kết quả được đo đếm ra sao?
Một vấn đề nữa cũng cần được giải đáp thấu đáo là vì sao nhiều hộ kinh doanh hoạt động ổn định, có doanh thu và thị trường nhưng vẫn chưa muốn thành lập doanh nghiệp dù đã có nhiều chính sách khuyến khích? Từ thực tế này, vấn đề là phải chuyển trọng tâm từ hỗ trợ gia nhập thị trường sang hỗ trợ thích ứng và giảm chi phí tuân thủ thường xuyên sau khi thành lập doanh nghiệp…
Việc đổi tên từ Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thể hiện sự chuyển đổi tư duy từ hỗ trợ đơn lẻ sang kiến tạo môi trường thuận lợi; từ chương trình do Nhà nước cung cấp sang đáp ứng nhu cầu phát triển của doanh nghiệp; từ chú trọng vào kinh phí đầu tư sang lấy kết quả và sự trưởng thành của doanh nghiệp làm thước đo.
Dự thảo Luật cũng hướng tới xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp, trong đó Nhà nước kiến tạo, định hướng và kết nối, huy động nguồn lực tài chính, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, hiệp hội, doanh nghiệp lớn và đơn vị cung cấp dịch vụ đồng hành, dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng phát triển bền vững. Tuy nhiên, như ý kiến của một đại biểu Ưin13 Nổ Hũ thì thước đo cuối cùng của luật là doanh nghiệp có thực sự lớn lên hay không và đóng góp thế nào cho nền kinh tế.