Chuyển từ hỗ trợ riêng lẻ sang liên kết chuỗi giá trị
Trung tâm Khuyến công TP. Hồ Chí Minh đề xuất thí điểm các đề án khuyến công liên kết chuỗi giá trị, kết nối vùng nguyên liệu, công nghệ, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, nhằm phát huy lợi thế từng địa phương và nâng cao sức cạnh tranh của công nghiệp nông thôn.
Tăng liên kết sản xuất, phát huy lợi thế từng địa phương
Không gian phát triển được mở rộng sau khi TP. Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu tạo điều kiện tăng cường kết nối giữa các trung tâm công nghiệp, khu vực sản xuất công nghiệp nông thôn, vùng nguyên liệu, cảng biển và hệ thống logistics. Đây cũng là cơ hội để hoạt động khuyến công phát huy lợi thế bổ trợ giữa các địa phương, hình thành những chuỗi giá trị có quy mô lớn hơn.
Theo Trung tâm Khuyến công TP. Hồ Chí Minh, giai đoạn 2021 - 2025, thành phố triển khai 314 đề án khuyến công (gồm khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương của các địa phương trước sáp nhập), với tổng kinh phí 101,1 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ 65,3 tỷ đồng; thu hút 35,8 tỷ đồng vốn đối ứng từ các cơ sở công nghiệp nông thôn. Các đề án góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tạo việc làm và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng của cơ sở sản xuất.
Năm 2025, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của TP. Hồ Chí Minh tăng 8,9% so với năm trước; trong 9 tháng năm 2026, ước tăng 10,9% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của sản xuất công nghiệp đối với tăng trưởng kinh tế; nhưng cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, hoạt động khuyến công hiện vẫn chủ yếu được triển khai theo kế hoạch của từng địa phương. Sự phối hợp giữa các tỉnh, thành phố phần lớn tập trung vào xúc tiến thương mại, kết nối giao thương và tiêu thụ sản phẩm, trong khi liên kết trong tổ chức sản xuất, cung ứng nguyên liệu, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi giá trị chưa được khai thác tương xứng.
Hoạt động sản xuất ngày càng vượt ra ngoài địa giới hành chính. Nguyên liệu có thể đến từ một địa phương, được chế biến tại địa phương khác và phân phối qua hệ thống logistics của một trung tâm kinh tế. Nếu chính sách khuyến công chỉ hỗ trợ từng cơ sở riêng lẻ, hiệu quả khai thác nguồn lực và khả năng gia tăng giá trị trên quy mô toàn vùng sẽ bị hạn chế.
Từ thực tiễn đó, Trung tâm đề xuất Bộ Công Thương hướng dẫn các địa phương tăng cường liên kết ngành, liên kết vùng; nghiên cứu thí điểm đề án khuyến công hỗ trợ liên kết chuỗi giá trị trong những ngành có tiềm năng như chế biến thực phẩm, chế biến thủy sản và cơ khí.
Các mô hình cần kết nối doanh nghiệp từ vùng nguyên liệu, công nghệ, tổ chức sản xuất đến cung ứng và tiêu thụ sản phẩm. Việc lựa chọn đề án nên căn cứ vào mức độ liên kết giữa các địa phương, khả năng hình thành chuỗi cung ứng, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và khả năng duy trì, nhân rộng sau khi kết thúc hỗ trợ.
Cách tiếp cận này sẽ giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn mở rộng hợp tác, tận dụng lợi thế của từng địa phương, giảm chi phí và nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn. Quan trọng hơn, hiệu quả khuyến công không chỉ được đánh giá qua số cơ sở được hỗ trợ mà còn ở khả năng tạo ra giá trị gia tăng và sức lan tỏa đối với toàn vùng.
Xây dựng dữ liệu dùng chung, nâng cao năng lực cán bộ khuyến công
Để liên kết vùng đi vào thực chất, Trung tâm Khuyến công TP. Hồ Chí Minh đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu công nghiệp nông thôn dùng chung trên phạm vi vùng và cả nước. Trong đó, Bộ Công Thương cần định hướng, hướng dẫn chuẩn hóa và từng bước kết nối dữ liệu về cơ sở sản xuất, sản phẩm, năng lực công nghệ, nhu cầu thị trường, đặc biệt là các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.
Cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ giúp các địa phương xác định nhu cầu hỗ trợ, tìm kiếm đối tác, kết nối cung - cầu công nghệ và xây dựng các đề án liên kết vùng. Đồng thời, cần thúc đẩy ứng dụng 13Vin Khuyến Mãi số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm, tạo điều kiện để các cơ sở công nghiệp nông thôn mở rộng thị trường, tham gia chuỗi cung ứng.
Bên cạnh hạ tầng dữ liệu, Trung tâm nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ khuyến công. Theo đó, Bộ Công Thương cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng về chính sách mới, xây dựng và quản lý đề án liên kết vùng, phát triển chuỗi giá trị, chuyển đổi số, sản xuất sạch hơn, tiêu dùng bền vững, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.
Trung tâm cũng đề xuất tăng cường phối hợp giữa các đơn vị khuyến công trong chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi thông tin, xây dựng kế hoạch liên vùng và lựa chọn những lĩnh vực có lợi thế bổ trợ cho nhau. Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương cần sớm kiện toàn đầu mối, phân định rõ trách nhiệm để hoạt động khuyến công không bị gián đoạn.
Theo Trung tâm Khuyến công TP. Hồ Chí Minh, liên kết vùng không chỉ đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian phát triển mà còn góp phần nâng cao hiệu quả chính sách, phát huy nguồn lực của từng địa phương. Vì vậy, hoạt động khuyến công cần từng bước chuyển từ kết nối giao thương là chủ yếu sang hỗ trợ liên kết trong tổ chức sản xuất và phát triển chuỗi giá trị, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của các cơ sở công nghiệp nông thôn.
Với sự định hướng của Bộ Công Thương, phối hợp giữa các địa phương và tham gia chủ động của doanh nghiệp, các mô hình liên kết ngành, liên kết vùng được kỳ vọng từng bước hình thành, phát huy hiệu quả. Qua đó, hoạt động khuyến công sẽ hỗ trợ các cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất, chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn bền vững.