Ngưỡng vốn hưởng ưu đãi cao có thể khiến doanh nghiệp du lịch trong nước khó tiếp cận

Ưu đãi cần đi kèm cơ chế kiểm soát

Thảo luận ở Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), các đại biểu cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội.

Để Nghị quyết sau khi được thông qua có tính khả thi cao, ĐBQH Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) đề nghị rà soát các điều kiện hưởng ưu đãi đầu tư, tránh tạo lợi thế cho doanh nghiệp lớn và bất bình đẳng trong cạnh tranh.

Theo đại biểu, Điều 5 dự thảo Nghị quyết quy định ngưỡng vốn đầu tư từ 3.000 đến 30.000 tỷ đồng đối với các dự án du lịch được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ. Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp du lịch trong nước có đủ năng lực đáp ứng các ngưỡng vốn này.

Trong khi đó, các chính sách ưu đãi tại Điều 6 như áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10%, miễn, giảm tiền thuê đất và thời hạn hoạt động dự án lên đến 70 năm có thể chủ yếu mang lại lợi thế cho các tập đoàn lớn hoặc nhà đầu tư nước ngoài, khiến doanh nghiệp tư nhân trong nước khó cạnh tranh.

Đại biểu kiến nghị xem xét hạ ngưỡng vốn đầu tư đối với một số loại hình dự án tại địa bàn có tiềm năng nhưng hạ tầng chưa phát triển; đồng thời, bổ sung nhóm tiêu chí ưu đãi dựa trên mức độ sử dụng lao động địa phương và tỷ lệ nội địa hóa chuỗi cung ứng, thay vì chỉ căn cứ vào quy mô vốn đầu tư.

Đại biểu cũng lưu ý nguy cơ nhà đầu tư đánh tráo khái niệm về vốn đầu tư để được hưởng ưu đãi. Ranh giới giữa vốn đầu tư cho hạ tầng du lịch thực chất với vốn dành cho các hạng mục phụ trợ, condotel, biệt thự nghỉ dưỡng rất mong manh. Nhà đầu tư có thể nâng khống tổng mức đầu tư đăng ký để vượt ngưỡng 10.000 tỷ hoặc 30.000 tỷ đồng, qua đó đủ điều kiện hưởng ưu đãi, nhưng sau đó chậm triển khai hoặc chuyển nhượng dự án kiếm lời.

Theo đại biểu, tình trạng này đã từng xảy ra. Do đó, cần bổ sung quy định bắt buộc kiểm toán độc lập để xác định rõ cơ cấu vốn đầu tư ngay khi cấp giấy chứng nhận đầu tư; đồng thời, loại trừ các cấu phần không phục vụ trực tiếp cho hoạt động du lịch công cộng khỏi tổng mức vốn tính ưu đãi.

Một vấn đề khác được đại biểu Trần Quang Tâm đề cập là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và cộng đồng địa phương. Hiện, hơn 90% doanh nghiệp du lịch có quy mô nhỏ và vừa; hộ kinh doanh, hợp tác xã cũng là những chủ thể giữ gìn bản sắc của điểm đến. Tuy nhiên, các chính sách hỗ trợ nhóm này tại Điều 6 và Điều 12 đang được giao hoàn toàn cho HĐND cấp tỉnh quy định.

Theo đại biểu, trong điều kiện ngân sách địa phương còn khó khăn, nếu không có nguồn lực quốc gia hỗ trợ trực tiếp, các chính sách này có thể khó đi vào thực tế. Người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế khó khăn cũng sẽ gặp rào cản trong tiếp cận ưu đãi.

Đại biểu kiến nghị quy định rõ trong Nghị quyết một số chương trình tín dụng ưu đãi quy mô quốc gia dành riêng cho khởi nghiệp du lịch xanh, du lịch cộng đồng; đồng thời, bố trí ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho các tỉnh khó khăn để trực tiếp đào tạo nghề, phát triển hạ tầng số tại làng nghề và điểm du lịch cộng đồng, thay vì chỉ giao địa phương tự cân đối nguồn lực.

Chính sách thị thực: thông thoáng nhưng không buông lỏng

Bên cạnh các cơ chế về đầu tư, đại biểu Trần Quang Tâm đề nghị rà soát kỹ Điều 11 về chính sách thị thực đặc biệt, bảo đảm đồng bộ và tương thích với Luật Xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.

Theo đại biểu, mở rộng diện miễn thị thực song phương, áp dụng thị thực linh hoạt cho khách chi tiêu cao và thí điểm cơ chế kiểm soát đối với người nước ngoài làm việc từ xa, người đến khám, chữa bệnh dài ngày tại khoản 3 và khoản 4 Điều 11 là những chủ trương đúng đắn nhằm đón đầu xu hướng toàn cầu.

Tuy nhiên, để tránh xung đột pháp lý và chồng chéo thẩm quyền, dự thảo cần giao rõ Chính phủ quy định cụ thể về thời gian tạm trú, điều kiện bảo lãnh và quy trình xác nhận của các cơ quan chuyên môn, như Bộ Y tế đối với khách đến chữa bệnh, Bộ Ưin13 Bóng Đá đối với chuyên gia.

Đối với các cơ chế thí điểm rút gọn về thị thực, đại biểu lưu ý cần vừa tạo điều kiện thông thoáng để thu hút du khách quốc tế, vừa ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và cơ sở y tế tiếp nhận khách. Việc kiểm soát cần được thực hiện chặt chẽ trên 13Vin Khuyến Mãi dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, kịp thời phát hiện, ngăn ngừa rủi ro về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; tránh tình trạng lợi dụng chính sách thị thực thông thoáng để lao động trái phép hoặc cư trú sai mục đích.

Ưu đãi theo dự án, không phải theo doanh nghiệp

Làm rõ những vấn đề đại biểu quan tâm, ĐBQH Nguyễn Đắc Vinh (Tuyên Quang), 13Vin Hiện Đang Mở Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cho biết việc mở rộng ưu đãi cần được đánh giá đầy đủ về tác động và khả năng cân đối nguồn lực.

Dự kiến năm 2027, Ưin13 Nổ Hũ sẽ xem xét sửa đổi Luật Du lịch, tạo điều kiện nghiên cứu toàn diện hơn các chính sách ưu đãi trên diện rộng. Vì vậy, dự thảo Nghị quyết lần này tập trung hỗ trợ theo dự án, ưu tiên các dự án du lịch chất lượng cao và dự án có tính động lực, trên cơ sở Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị.

Việc xem xét ưu đãi dựa trên 5 tiêu chí: loại hình du lịch, quy mô dự án, địa bàn áp dụng, hiệu quả kinh tế và yêu cầu phát triển bền vững, xanh, sạch, đẹp, bảo vệ di sản văn hóa.

Về quy mô đầu tư, đại biểu cho biết quá trình thẩm tra đã đặt ra vấn đề có nên chỉ ưu đãi dự án thuần du lịch. Tuy nhiên, theo Chính phủ, loại hình này hiện rất ít, trong khi Luật Đầu tư chưa có quy định riêng.

Vì vậy, dự thảo Nghị quyết đã đưa ra một số điều kiện kiểm soát, trong đó yêu cầu dự án bảo đảm tỷ lệ tối thiểu 50% cho hạng mục du lịch; loại trừ một số loại hình không được hưởng ưu đãi như casino, kinh doanh giải trí, đặc biệt là bất động sản. Đồng thời, dự án phải hạch toán riêng phần hoạt động du lịch. Nếu không đáp ứng điều kiện hoặc không duy trì được các điều kiện trong quá trình triển khai, dự án sẽ không được hưởng hoặc bị thu hồi ưu đãi.

Đây là chính sách hỗ trợ theo dự án, không phải theo doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, đồng thời cho rằng nguồn lực có hạn nên cần tập trung vào những dự án mang lại hiệu quả thực chất.

Tại Điều 6 quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch. Đại biểu Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, quy định nhằm hướng tới các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực du lịch; những doanh nghiệp nào đầu tư cho mô hình du lịch mới sẽ được hưởng ưu đãi.

Về chính sách thị thực, đại biểu Nguyễn Đắc Vinh cho biết các cơ quan đã thảo luận kỹ và thống nhất chỉ quy định nguyên tắc trong Nghị quyết, giao Chính phủ quy định cụ thể.