Lấy hiệu quả sau đầu tư làm thước đo chất lượng

Đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng công nghệ

Theo Sở Công Thương Đồng Nai, hiệu quả khuyến công không thể chỉ đo bằng số đề án hoàn thành, số cơ sở được hỗ trợ hay số máy móc được đầu tư, mà phải được đánh giá bằng giá trị thực tế tạo ra sau đầu tư. Vì vậy, việc xây dựng đề án cần xuất phát từ những điểm nghẽn trong sản xuất, xác định đúng nhu cầu công nghệ và hiệu quả dự kiến, thay vì chỉ tập trung vào mua sắm thiết bị.

Giai đoạn 2021 - 2025, Đồng Nai hỗ trợ 37 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến trong các lĩnh vực chế biến hạt điều, gỗ, vật liệu xây dựng, cơ khí, thực phẩm và thủ công mỹ nghệ.

Năm 2026, địa phương đề xuất hỗ trợ thêm 5 cơ sở, với tổng kinh phí hơn 3,8 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách khuyến công địa phương hơn 1,43 tỷ đồng, vốn đối ứng của các cơ sở hơn 2,4 tỷ đồng, cao gấp khoảng 1,67 lần kinh phí hỗ trợ. Điều này cho thấy vai trò vốn mồi của ngân sách nhà nước trong huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp chủ động đầu tư đổi mới công nghệ.

Theo định hướng của Đồng Nai, các đề án khuyến công cần gắn đổi mới công nghệ với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển sản phẩm, logistics và thị trường tiêu thụ; hướng đến tăng năng suất lao động, tiết kiệm nguyên liệu, giảm chi phí và nâng cao giá trị gia tăng. Đến năm 2030, địa phương đặt mục tiêu hỗ trợ 48 cơ sở ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến và xây dựng 5 mô hình điểm về sản xuất, tiêu dùng bền vững gắn với kinh tế tuần hoàn.

Đồng Nai xác định phương châm triển khai là đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng công nghệ, đo được hiệu quả và có khả năng nhân rộng. Theo đó, khuyến công cần chuyển từ hỗ trợ từng thiết bị riêng lẻ sang thúc đẩy đổi mới phương thức sản xuất, tạo năng lực mới và phát huy nguồn lực đầu tư của doanh nghiệp.

Tại Cần Thơ, giai đoạn 2021 - 2025, chương trình khuyến công thực hiện hơn 23,3 tỷ đồng, hỗ trợ 102 cơ sở ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến; có 190 sản phẩm tham gia bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Theo Trung tâm Khuyến công và Tiết kiệm năng lượng TP. Cần Thơ, nguồn hỗ trợ góp phần giảm áp lực vốn đầu tư, hạn chế lao động thủ công, nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện năng lực quản lý và quảng bá thương hiệu. Tuy nhiên, kinh phí khuyến công còn hạn chế, trong khi nhiều cơ sở nhỏ thiếu vốn đối ứng, kinh nghiệm lập hồ sơ và khả năng lựa chọn công nghệ phù hợp.

Từ thực tế này, Cần Thơ kiến nghị tăng cường tư vấn xuyên suốt quá trình triển khai đề án, từ khảo sát nhu cầu, lựa chọn thiết bị, xây dựng phương án đầu tư đến đánh giá hiệu quả sau hỗ trợ. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Sở Công Thương, Trung tâm Khuyến công và UBND cấp xã trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm quy trình tiếp nhận nhu cầu, thẩm định, triển khai và nghiệm thu đề án thông suốt.

Xổ Số Ưin13 cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số về công nghiệp nông thôn, cập nhật ngành nghề, quy mô sản xuất, hiện trạng công nghệ và nhu cầu đầu tư của từng cơ sở. Cùng với đó, tăng cường theo dõi hiệu quả vận hành thiết bị sau hỗ trợ, lựa chọn những mô hình hiệu quả để nhân rộng tại các xã, phường.

Ưu tiên công nghệ xanh, nâng cao giá trị sản phẩm

Với lợi thế kinh tế biển, nuôi trồng và khai thác thủy sản, Cà Mau xác định chế biến thủy sản và các sản phẩm đặc trưng địa phương là những lĩnh vực ưu tiên trong hoạt động khuyến công, hướng đến nâng cao giá trị gia tăng, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Năm 2025, Cà Mau thực hiện hơn 3,7 tỷ đồng kinh phí khuyến công, hỗ trợ 16 cơ sở; tổng chi phí mua sắm máy móc, chuyển giao công nghệ đạt 2,7 tỷ đồng. Trong 9 tháng năm 2026, kinh phí thực hiện ước hơn 3 tỷ đồng, với 9 cơ sở được hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị và công nghệ tiên tiến, tổng chi phí khoảng 2,4 tỷ đồng.

Theo Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh Cà Mau, phần lớn cơ sở sản xuất trên địa bàn có quy mô nhỏ, công nghệ chưa đồng bộ, còn phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công. Đối với ngành chế biến thủy sản, yêu cầu tiết kiệm điện, nước, kiểm soát chất thải và bảo đảm an toàn thực phẩm ngày càng cao, trong khi nguồn nguyên liệu biến động và tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe.

Do đó, việc lựa chọn công nghệ hỗ trợ cần vượt ra ngoài mục tiêu tăng công suất đơn thuần, ưu tiên thiết bị giúp giảm hao hụt nguyên liệu, tiết kiệm năng lượng, nâng cao chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm.

Cùng với đầu tư máy móc, Cà Mau đề xuất gắn hoạt động khuyến công với phát triển sản phẩm OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu; hỗ trợ các cơ sở hoàn thiện bao bì, nhãn hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, khuyến khích áp dụng sản xuất sạch hơn, tiết kiệm nguyên liệu, nước, năng lượng và tái sử dụng, tái chế phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Để nâng cao hiệu quả chính sách, địa phương kiến nghị chú trọng khảo sát nhu cầu, tư vấn lựa chọn công nghệ phù hợp và đánh giá hiệu quả kinh tế, kỹ thuật, môi trường trước và sau đầu tư, hạn chế tình trạng đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ. Công tác đào tạo cán bộ khuyến công cũng cần tập trung vào công nghệ chế biến, sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi số và đánh giá hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, Cà Mau đề xuất tăng cường phối hợp giữa chương trình khuyến công với các hoạt động xúc tiến thương mại, chuyển đổi số, phát triển khoa học và công nghệ, bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương, nhất là trong chế biến thủy sản và ứng dụng công nghệ.

Thực tiễn tại Đồng Nai, Cần Thơ và Cà Mau cho thấy, để khuyến công phát huy vai trò thúc đẩy công nghiệp nông thôn, cần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ đầu vào sang tạo giá trị sau đầu tư. Xác định đúng nhu cầu, lựa chọn công nghệ phù hợp, kết hợp tư vấn chuyên sâu và theo dõi hiệu quả sẽ giúp sử dụng nguồn lực khuyến công thiết thực hơn, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và thúc đẩy sản xuất xanh, bền vững.