Đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy
Đồng tình với định hướng sửa đổi Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, các ĐBQH đánh giá cao nỗ lực cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ, Bộ Công an, nhất là việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Các đại biểu đồng thời đề xuất hoàn thiện quy định về trách nhiệm nghiệm thu, kiểm soát chất lượng phương tiện và cơ chế hậu kiểm, bảo đảm đổi mới phương thức quản lý đi đôi với nâng cao hiệu quả phòng ngừa, xử lý vi phạm.
Cắt giảm thủ tục, nâng cao trách nhiệm nghiệm thu
Góp ý về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, ĐBQH Cao Mạnh Linh (Thanh Hóa) đánh giá cao những cải cách của Chính phủ, Bộ Công an trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy thời gian qua. Đại biểu đồng tình với việc luật hóa chủ trương cắt giảm thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy, đồng thời quy định rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư trước khi bàn giao, đưa công trình vào sử dụng.
Theo đại biểu, việc cơ quan chuyên môn về xây dựng và cơ quan công an phối hợp kiểm tra trong cùng một đợt trước đây đã góp phần giảm số lần kiểm tra tại công trình. Tiếp đó, việc dừng thủ tục kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy theo chủ trương của Chính phủ tiếp tục giúp doanh nghiệp giảm thủ tục, rút ngắn thời gian chờ đợi trước khi đưa công trình vào sử dụng.
Từ thực tiễn triển khai, ĐBQH Cao Mạnh Linh đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng lồng ghép việc kiểm tra các giải pháp an toàn cháy trong cùng thủ tục kiểm tra nghiệm thu xây dựng, trước hết đối với nhà chung cư; các công trình khác được xác định theo mức độ nguy cơ, hậu quả nếu xảy ra cháy và khả năng khắc phục sau khi đưa vào hoạt động. Cách làm này vừa tránh phát sinh thủ tục riêng, vừa bảo đảm những thiếu sót ảnh hưởng đến an toàn cháy được phát hiện, khắc phục kịp thời.
Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc khắc phục các vi phạm, sai khác so với thiết kế được phê duyệt trước khi bàn giao, đưa công trình vào sử dụng; đồng thời công khai tình trạng đủ điều kiện bàn giao đối với nhà chung cư để người mua có thể tra cứu. Đây là giải pháp nhằm bảo đảm việc cắt giảm thủ tục hành chính gắn với trách nhiệm của chủ đầu tư và yêu cầu an toàn đối với người dân.
Hoàn thiện quy định về hậu kiểm, nâng cao hiệu quả kiểm tra
Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) tập trung vào hai vấn đề: bổ sung hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến hồ sơ, kết quả nghiệm thu và hoàn thiện quy định về trách nhiệm kiểm tra định kỳ của cơ quan chuyên môn về xây dựng.
Về hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu cho rằng, quy định sửa đổi khoản 5 Điều 14 cần bổ sung hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ, kết quả nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy. Bởi khi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước, hồ sơ và kết quả nghiệm thu do chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông tổ chức thực hiện trở thành căn cứ quan trọng để kiểm tra việc chấp hành pháp luật.
Do đó, nếu không quy định đầy đủ các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến hồ sơ, kết quả nghiệm thu sẽ chưa bảo đảm tính chặt chẽ của cơ chế quản lý mới. Đại biểu đề nghị bổ sung hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ nghiệm thu, kết quả nghiệm thu vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm; đồng thời rà soát, quy định chế tài tương ứng.
Theo đại biểu, đây là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa trách nhiệm tự nghiệm thu của chủ đầu tư với cơ chế hậu kiểm của cơ quan nhà nước, ngăn ngừa việc lợi dụng cơ chế mới để hợp thức hóa các điều kiện không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Đối với quy định về kiểm tra định kỳ, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị nghiên cứu sửa đổi điểm b khoản 3 Điều 11 của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, liên quan đến trách nhiệm kiểm tra của cơ quan chuyên môn về xây dựng.
Từ thực tiễn triển khai, đại biểu cho biết số lượng cơ sở thuộc diện kiểm tra định kỳ rất lớn, phân bố trên địa bàn rộng, trong khi nhiều cơ quan cùng tham gia thực hiện nhiệm vụ. Điều này gây khó khăn trong bố trí nhân lực, tổ chức phối hợp kiểm tra liên ngành. Nếu mỗi cơ quan tổ chức kiểm tra riêng lẻ có thể dẫn đến trùng lặp, chồng chéo, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ sở.
Để khắc phục bất cập này, đại biểu đề nghị phân định rõ phạm vi, trách nhiệm kiểm tra của cơ quan chuyên môn về xây dựng, theo hướng tập trung vào các cơ sở thuộc đối tượng có dự án, công trình thuộc diện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng. Việc điều chỉnh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý mà còn bảo đảm hoạt động kiểm tra có trọng tâm, đúng chức năng, nhiệm vụ, hạn chế sự trùng lặp và giảm phiền hà cho cơ sở.
Từ hai nội dung góp ý, đại biểu Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện quy định pháp luật theo hướng rõ trách nhiệm, chặt chẽ trong hậu kiểm và hợp lý trong tổ chức kiểm tra, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy.
Siết chặt hậu kiểm, kiểm soát chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy
ĐBQH Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) bày tỏ đồng tình với chủ trương cắt giảm tiền kiểm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thiết lập cơ chế hậu kiểm thực chất, độc lập, minh bạch. Theo đại biểu, giảm thủ tục không có nghĩa là giảm trách nhiệm quản lý; đổi mới phương thức quản lý phải đi đôi với kiểm soát chặt chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân và doanh nghiệp.
Từ thực tế các vụ việc sản xuất, kinh doanh phương tiện chữa cháy giả, kém chất lượng, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong truy xuất nguồn gốc, kiểm kê, thu hồi, tiêu hủy và thay thế sản phẩm không bảo đảm chất lượng đã lưu thông trên thị trường, được đưa vào các công trình. Cùng với đó, cần quy định cụ thể trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và các bên liên quan trong việc xử lý, bồi thường thiệt hại, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Đại biểu nhấn mạnh, công tác quản lý không chỉ dừng ở phát hiện, xử lý hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả mà cần giải quyết triệt để những sản phẩm nguy hiểm vẫn đang được sử dụng. Vì vậy, cần hoàn thiện quy định về truy xuất nguồn gốc, cảnh báo, thu hồi, tiêu hủy, thay thế và công khai kết quả xử lý; ưu tiên rà soát tại những địa điểm tập trung đông người, có nguy cơ cháy, nổ cao.
Đối với cơ chế hậu kiểm, ĐBQH Vũ Văn Tiến đề nghị tập trung kiểm soát hai khâu: quy trình sản xuất, nhập khẩu và chất lượng phương tiện đang kinh doanh, lưu thông; việc thi công, lắp đặt, nghiệm thu, vận hành hệ thống phòng cháy, chữa cháy tại công trình theo thiết kế và quy chuẩn được áp dụng. Đại biểu cũng đề nghị phát huy năng lực chuyên môn của các cơ quan kỹ thuật thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng trong lấy mẫu kiểm nghiệm, đối chứng, giám định độc lập theo thẩm quyền. Đây là cơ sở để nâng cao tính khách quan, hiệu quả của hậu kiểm, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân.
Cải cách thủ tục gắn với bảo đảm an toàn cho người dân
ĐBQH Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) ghi nhận cơ quan soạn thảo đã tích cực nghiên cứu, tiếp thu ý kiến, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Đại biểu cơ bản tán thành định hướng sửa đổi của dự thảo Luật, trong đó có chủ trương cắt giảm thủ tục kiểm tra nghiệm thu và chuyển sang quản lý thông qua cơ chế hậu kiểm theo mức độ nguy cơ cháy, nổ.
Đối với việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy, đại biểu đề nghị phân loại công trình, phương tiện theo mức độ nguy cơ để lựa chọn phương thức kiểm soát phù hợp. Theo đó, không thực hiện kiểm tra nghiệm thu đại trà nhưng cần duy trì cơ chế kiểm tra, đánh giá độc lập trước khi đưa vào sử dụng đối với công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, nơi tập trung đông người và công trình có yêu cầu đặc biệt về an toàn. Đồng thời, cần quy định rõ tiêu chí phân loại và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.
Đối với việc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, đại biểu tán thành nếu thủ tục này trùng lặp với hoạt động đánh giá sự phù hợp và kiểm tra chất lượng hàng hóa theo quy định pháp luật. Đại biểu ghi nhận giải trình của Bộ Công an về việc bỏ giấy phép không đồng nghĩa với bỏ quản lý chất lượng, mà chuyển sang tăng cường kiểm tra, hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, cảnh báo và thu hồi sản phẩm kém chất lượng.
Để cơ chế này phát huy hiệu quả, ĐBQH Đàng Thị Mỹ Hương đề nghị cụ thể hóa phạm vi sản phẩm thuộc diện quản lý chất lượng chuyên ngành; quy định rõ yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và đánh giá sự phù hợp trước khi lưu thông đối với từng nhóm sản phẩm. Cùng với đó, cần có cơ chế truy xuất nguồn gốc, công khai thông tin sản phẩm đạt yêu cầu và thu hồi kịp thời sản phẩm không bảo đảm an toàn.
Theo đại biểu, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy là cần thiết, song phải gắn với nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, lấy an toàn tính mạng, sức khỏe và tài sản của Nhân dân làm yêu cầu xuyên suốt. Giảm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp phải đồng thời bảo đảm không làm gia tăng rủi ro cho người dân.