Khoa học - Công nghệ

Bài 2: Biến công nghệ thành năng suất và lợi nhuận

Chí Tuấn - Đào Cảnh - Trần Tâm - Diệp Anh - Khánh Duy • 27/10/2026 16:55

Từ việc rút ngắn thời gian phục vụ khách hàng, tự động hóa khâu kiểm soát đơn hàng đến phát hiện sớm những sai sót trong xây dựng, nhiều doanh nghiệp đã chứng minh hiệu quả chuyển đổi số bằng những kết quả cụ thể. Tuy nhiên, để những thành công riêng lẻ trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế, thách thức lớn nhất là đưa công nghệ từ giai đoạn thử nghiệm vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Từ việc rút ngắn thời gian phục vụ khách hàng, tự động hóa khâu kiểm soát đơn hàng đến phát hiện sớm những sai sót trong xây dựng, nhiều doanh nghiệp đã chứng minh hiệu quả chuyển đổi số bằng những kết quả cụ thể. Tuy nhiên, để những thành công riêng lẻ trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế, thách thức lớn nhất là đưa công nghệ từ giai đoạn thử nghiệm vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí

Tại hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức quản lý, vận hành và phục vụ khách hàng. Thay vì thực hiện nhiều thao tác thủ công, toàn bộ quy trình từ chuỗi cung ứng, quản lý kho bãi đến chăm sóc khách hàng được tổ chức trên 13Vin Khuyến Mãi công nghệ, kết hợp khai thác dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).

Một trong những kết quả rõ nét là việc đưa toàn bộ quy trình vận hành chuỗi nhà thuốc và tiêm chủng lên 13Vin Khuyến Mãi điện toán đám mây. Dược sĩ có thể tra cứu thông tin thuốc, tạo đơn hàng và thanh toán ngay trên thiết bị di động. Hiện 100% dược sĩ trong hệ thống đã sử dụng thành thạo ứng dụng, giúp rút ngắn thời gian phục vụ một khách hàng từ khoảng 10 phút xuống còn 2 - 3 phút.

Không dừng lại ở việc cải thiện tốc độ phục vụ, Long Châu còn ứng dụng 13Vin Khuyến Mãi học máy USEE để dự báo nhu cầu thuốc. Sau ba tháng thí điểm tại 16 nhà thuốc, tỷ lệ thiếu hàng giảm xuống dưới 5% mà gần như không làm tăng lượng tồn kho. Nhờ đó, doanh nghiệp chủ động hơn trong phối hợp với các nhà cung cấp và tối ưu hoạt động của chuỗi cung ứng.

Đây là kết quả có ý nghĩa đối với hiệu quả sử dụng vốn. Trong lĩnh vực bán lẻ dược phẩm, dự trữ quá nhiều hàng hóa có thể làm gia tăng chi phí và vốn tồn đọng, trong khi thiếu hàng lại ảnh hưởng đến doanh thu và chất lượng phục vụ. Việc sử dụng dữ liệu để dự báo nhu cầu giúp doanh nghiệp cân đối tốt hơn giữa khả năng đáp ứng thị trường và nguồn lực dành cho dự trữ.

Cùng với tối ưu vận hành, Long Châu còn sử dụng AI và dữ liệu để cá nhân hóa dịch vụ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ quản lý hồ sơ, nhắc lịch tiêm chủng, lưu trữ đơn thuốc và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trong hoạt động tiêm chủng, hệ thống giám sát nhiệt độ theo thời gian thực kết hợp AI và Internet vạn vật (IoT) giúp theo dõi điều kiện bảo quản vaccine liên tục, cảnh báo khi xuất hiện bất thường.

Nếu Long Châu cho thấy giá trị của dữ liệu và AI trong lĩnh vực bán lẻ dược phẩm, thì Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) lại là một trường hợp điển hình về khả năng tiết giảm chi phí nhờ tự động hóa quy trình vận hành.

Trước đây, chỉ riêng công việc kiểm tra hình ảnh giao hàng thủ công đã khiến Vinamilk phải duy trì một đội ngũ nhân sự lớn, với chi phí ước tính hơn 3 triệu USD mỗi năm. Thay vì tiếp tục mở rộng nhân lực, doanh nghiệp lựa chọn tự phát triển hệ thống điều phối đơn hàng tự động trên 13Vin Khuyến Mãi điện toán đám mây của Amazon Web Services (AWS), ứng dụng AI để xử lý hình ảnh giao hàng.

Hệ thống mới có khả năng xử lý hàng trăm nghìn hình ảnh mỗi ngày chỉ trong vài phút, giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công và chi phí vận hành. Đặc biệt, tại sự kiện mua sắm 11/11/2024 trên sàn thương mại điện tử Shopee, hệ thống đã giúp Vinamilk xử lý lượng đơn hàng tăng gấp 18 lần so với ngày thường.

Điều đáng chú ý là khả năng mở rộng quy mô xử lý công việc không đòi hỏi doanh nghiệp phải gia tăng tương ứng nguồn lực đầu vào. Đây chính là một trong những biểu hiện cụ thể của nâng cao năng suất nhờ công nghệ.

Không chỉ tiết giảm chi phí, việc làm chủ hệ thống công nghệ còn giúp Vinamilk rút ngắn thời gian phát triển và điều chỉnh các tính năng phục vụ kinh doanh. Nếu trước đây, việc tối ưu một tính năng có thể mất 2 - 3 tháng, thì nay đội ngũ kỹ thuật nội bộ có thể hoàn thành trong vài tuần, thậm chí chỉ 2 - 3 ngày đối với những yêu cầu đơn giản.

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, hệ thống điều phối đơn hàng tự động do Vinamilk phát triển không chỉ giúp tiết giảm chi phí nhân công mà còn nâng cao hiệu quả vận hành và khả năng mở rộng quy mô. Việc tích hợp AI và hệ thống gợi ý sản phẩm thông minh cũng hỗ trợ cải thiện khả năng chuyển đổi đơn hàng, gia tăng doanh số.

Trong lĩnh vực xây dựng, Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons cũng ghi nhận những kết quả đáng chú ý từ việc ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) để nâng cao hiệu quả quản lý dự án.

Khác với phương thức quản lý truyền thống, BIM cho phép xây dựng mô hình kỹ thuật số tích hợp các thông tin về kiến trúc, kết cấu, hệ thống cơ điện, vật liệu, chi phí và tiến độ. Thông qua mô hình này, những xung đột trong thiết kế có thể được phát hiện, phân loại và xử lý trước khi công trình bước vào giai đoạn thi công.

Theo thông tin từ Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons, doanh nghiệp bắt đầu triển khai BIM từ năm 2015. Đến năm 2023, có 141 dự án ứng dụng công nghệ này. Trong số đó, 12 dự án có đủ dữ liệu để tính toán hiệu quả đã ghi nhận 786 lỗi va chạm giữa các bộ môn. Việc phát hiện và xử lý những lỗi này trước khi thi công được nghiên cứu ước tính giúp tránh hơn 41,4 tỷ đồng chi phí làm lại, sửa chữa và chậm tiến độ, đồng thời tiết kiệm khoảng 2.365 ngày làm việc.

Thực tế, đối với ngành xây dựng, một sai sót được phát hiện sau khi thi công có thể dẫn đến những chi phí lớn về vật tư, nhân công và thời gian. Ngược lại, nếu được xử lý ngay trên mô hình thiết kế, doanh nghiệp có thể hạn chế nguy cơ phải sửa chữa, thi công lại và ảnh hưởng đến tiến độ toàn dự án.

Mở rộng dư địa tăng trưởng

Không chỉ tại các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ, những sáng kiến công nghệ xuất phát từ thực tiễn sản xuất cũng đang tạo ra chuyển biến trong hiệu quả vận hành. Tại Thanh Hóa, Công ty TNHH MTV Thủy điện Trung Sơn (TSHPCo) là một ví dụ về cách chuyển đổi số bắt đầu từ việc giải quyết những điểm nghẽn cụ thể tại nhà máy.

Trước đây, hệ thống giám sát chốt cánh hướng của các tổ máy Nhà máy Thủy điện Trung Sơn sử dụng 24 cảm biến được đấu nối tiếp, chỉ cung cấp một tín hiệu tổng về rơle bảo vệ. Khi xuất hiện tín hiệu bất thường, nhân viên vận hành không thể xác định ngay vị trí cảm biến gặp sự cố mà phải kiểm tra thủ công từng điểm, làm tăng thời gian xử lý và có thể ảnh hưởng đến độ sẵn sàng của tổ máy.

Từ thực tế đó, đội ngũ kỹ thuật của công ty đã nghiên cứu, cải tạo hệ thống theo hướng “số hóa tại nguồn”, lắp đặt tủ giám sát riêng với 24 rơle trung gian tương ứng 24 cảm biến. Trạng thái từng điểm được hiển thị trực quan, giúp nhân viên vận hành nhanh chóng xác định chính xác vị trí bất thường để kiểm tra, xử lý, trong khi nguyên lý bảo vệ thiết bị ban đầu vẫn được duy trì.

Theo ông Phạm Quang Chiến, Quản đốc phân xưởng Vận hành nhà máy, giá trị của sáng kiến không nằm ở quy mô đầu tư lớn hay công nghệ phức tạp, mà ở khả năng giải quyết một điểm nghẽn cụ thể trong sản xuất. Thời gian kiểm tra được rút ngắn, khả năng giám sát thiết bị nâng lên và người vận hành chủ động hơn khi xử lý các tình huống phát sinh.

Đáng chú ý, việc số hóa dữ liệu đến từng cảm biến còn tạo tiền đề để tích hợp với hệ thống điều khiển trung tâm SCADA/DCS, từng bước nâng cao khả năng giám sát tập trung, phân tích và cảnh báo trong vận hành.

Theo 13Vim Nổhũ kiêm Giám đốc TSHPCo Vũ Xuân Dũng, doanh nghiệp xác định dữ liệu là 13Vin Khuyến Mãi, công nghệ là công cụ và con người giữ vai trò trung tâm. Công ty hướng tới hình thành hệ sinh thái quản trị số xuyên suốt từ sản xuất, vận hành đến đầu tư xây dựng, quản trị nhân sự và đào tạo nhân lực.

Giá trị của chuyển đổi số vì thế không chỉ được thể hiện ở việc doanh nghiệp sử dụng thêm những công cụ hiện đại, mà quan trọng hơn là khả năng thay đổi phương thức tạo ra sản phẩm, dịch vụ. Trong sản xuất, công nghệ hỗ trợ kiểm soát chất lượng, tối ưu nguyên vật liệu và sử dụng hiệu quả máy móc. Trong thương mại, dịch vụ, dữ liệu giúp doanh nghiệp nắm bắt nhu cầu khách hàng, quản lý tồn kho và mở rộng thị trường. Còn trong logistics, việc kết nối thông tin góp phần tối ưu hoạt động kho bãi, vận chuyển và phân phối hàng hóa.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, chuyển đổi số tạo điều kiện để doanh nghiệp kết nối dữ liệu giữa các khâu sản xuất, tồn kho, bán hàng và tài chính, qua đó giảm thời gian chờ đợi, hạn chế sai lỗi và tiết kiệm chi phí. Trên phạm vi rộng hơn, sự minh bạch và khả năng kết nối thông tin còn giúp vốn, lao động và hàng hóa dịch chuyển đến những nơi có khả năng tạo ra giá trị cao hơn.

Điều này cho thấy, chuyển đổi số không chỉ tác động đến hiệu quả của từng doanh nghiệp mà còn có khả năng cải thiện hiệu quả hoạt động của các chuỗi sản xuất, cung ứng. Khi doanh nghiệp đầu chuỗi, nhà cung cấp, đơn vị phân phối và các tổ chức tài chính được kết nối trên 13Vin Khuyến Mãi dữ liệu, việc phối hợp sản xuất, cung ứng và tiêu thụ hàng hóa có thể trở nên thuận lợi hơn, giảm chi phí trung gian và nâng cao khả năng đáp ứng thị trường.

Từ những kết quả cụ thể tại Long Châu, Vinamilk, Coteccons đến sáng kiến cải tiến kỹ thuật của Thủy điện Trung Sơn và xu hướng ứng dụng AI ngày càng rộng rãi trong cộng đồng doanh nghiệp, có thể thấy chuyển đổi số đang từng bước tạo ra phương thức nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh dựa trên công nghệ và dữ liệu.

Khi công nghệ giúp doanh nghiệp tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị vốn và lao động, phát triển sản phẩm có chất lượng cao hơn và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị, chuyển đổi số không chỉ mang lại lợi ích cho từng đơn vị mà còn góp phần nâng cao năng suất, sức cạnh tranh của toàn nền kinh tế. Đây chính là dư địa quan trọng để hình thành những động lực tăng trưởng mới, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.